Jak uodpornić się na stres - Szkoda Zdrowia ! zdrowie, choroby, medycyna, porady, encyklopedia zdrowia, zdrowy styl życia

Start

Zdrowe odżywianie

Jak uodpornić się na stres

Reakcje chemiczne zachodzące w twoim organizmie zmieniają się krańcowo za każdym razem, kiedy odpowiadasz na jakąś sytuację stresem. Stres powstaje w umyśle. Pewne sytuacje odbieramy jako wymagające natychmiastowej uwagi - małe dziecko wychodzące na drogę, podjeżdżający zbyt blisko nas samochód, wrogo nastawiony kolega w pracy, kłopoty finansowe, napięty termin. Nagle wysyłane sygnały stymulują nadnercza do produkcji adrenaliny i w ciągu sekund serce zaczyna ci walić, przyspiesza się rytm oddechów, do krwi uwalniane są zapasy glukozy, mięśnie się napinają, źrenice rozszerzają, nawet zwiększa się gęstość krwi. Jesteś gotowy do walki lub ucieczki - przeciętna ilość adrenaliny wyzwalana w organizmie człowieka tkwiącego w korku samochodowym wystarcza mu na przebiegnięcie ponad półtora kilometra - tak wiele glukozy jest uwalniane, głównie dzięki rozpadowi glikogenu w mięśniach i wątrobie.

Aby dostarczyć paliwo do komórek, na przykład mięśniowych, trzustka wydziela dwa hormony - insulinę i glukagon. Insulina, wspomagana substancją produkowaną przez wątrobę - czynnik tolerancji glukozy - pomaga wprowadzać glukozę z krwi do komórek, a glukagon podnosi poziom glukozy we krwi, jeśli spada on zbyt nisko. To wszystko dzieje się w wyniku stresu. Skąd bierze się dodatkowa energia i zwiększona czujność? Okazuje się, że pochodzi z takich procesów jak trawienie, oczyszczanie i odnowa. Dlatego każda chwila stresu przyspiesza starzenie się organizmu. Samo myślenie o tym jest już stresujące! Niestety długotrwały stres jeszcze bardziej negatywnie wpływa na organizm. Wyobraź sobie, że twoja przysadka, nadnercza, trzustka i wątroba ciągle wytwarzają hormony działające na cukier we krwi, który w ogóle nie jest ci potrzebny. Tak jak w samochodzie prowadzonym zbyt szybko, dochodzi do zachwiania równowagi, a części szybciej się zużywają. Obniżają się poziomy hormonów nadnerczy kontrolujących procesy starzenia, np. kortyzonu, i okazuje się, że organizm nie potrafi odpowiadać na stres, jak niegdyś.

Napięcie i inne czynniki stresujące pochłaniają energię organizmu. Uczucie osiągnięcia szczytowej formy, a w niektórych przypadkach stanu euforii, wyzwala zgromadzoną w nas energię, podobnie jak fala, która rozbija się o brzeg. Po chwili fali już nie ma, podobnie jak nie ma energii. W artykule o nadużywaniu narkotyków („The Arican", vol. 2, nr 2, wiosna 1990) psycholog i filozof Oscar Ichazo wyraża pogląd, że „wszystkie narkotyki i używki «pochła-niają energię» znacznie szybciej, niż organizm może jej dostarczyć. Narkotyki wypalają nagromadzone w nas siły witalne w szybkim tempie, więc po krótkotrwałej euforii następuje gwałtowny spadek energii życiowej, odczuwany jako «dołek» - depresyjny efekt działania narkotyków. Nic nie może zastąpić zdrowego organizmu zdolnego do wytwarzania naturalnej, czystej energii". Autor artykułu wylicza środki niszczące naszą energię życiową od najbardziej do najmniej szkodzących: alkohol, heroina, opiaty (środki narkotyczne pochodzące z alkaloidów maku lekarskiego), tytoń, kokaina, barbiturany, leki antydepresyjne, amfetamina, marihuana i kofeina.
Co to właściwe znaczy „pochłaniać energię"? Oznacza to pozbawienie komórek organizmu naturalnego paliwa, np. glukozy, oraz związków katalizujących, np. witamin B, które są potrzebne do pracy enzymów uwalniających energię z dostarczanych składników odżywczych. Powstaje wówczas niedobór także związków niezbędnych do tworzenia cząsteczek przekaźnikowych, jak neuroprzekaźniki, oraz hormonów, jak insulina. Każda minuta stresu oznacza utratę drogocennych składników odżywczych. Czy kiedykolwiek poddałeś się masażowi, po którym czułeś, jak opada napięcie z twoich mięśni? Każda komórka mięśniowa utrzymywana w napięciu, często przez lata, nawet wtedy kiedy śpisz, pochłania energię, witaminy B, witaminę C, wapń i magnez wiele innych składników tylko po to, żeby napięcie to utrzymać. Pomyśl, ile wartościowych związków mógłbyś zaoszczędzić, gdybyś potrafił się rozluźnić. Już dawno badania naukowe wykazały, że w stanie stresu podwaja się zapotrzebowanie organizmu na witaminy.

Jeśli chcesz uzyskać i zachować, a nie spalić jak najwięcej życiowej energii, przestrzegaj następujących zasad:
• jedz węglowodany, które wolno tracą „paliwo";
• zapewnij organizmowi optymalną ilość wszystkich niezbędnych witamin, składników mineralnych i innych czynników energotwórczych;
• unikaj środków stymulujących i uspokajających.
Zwiększona ilość energii pomoże ci walczyć z napięciem i stresami w życiu. Dieta antystresowa powinna zmienić złe, „pochłaniające energię" nawyki żywieniowe i odnowić zapasy energii, by pomóc umysłowi zmienić reakcje na różne bodźce i rozpocząć walkę ze stresem.

Związki, w których skład wchodzi szybko uwalniający się cukier, wprowadzają ciało w stan stresu, stymulując uwalnianie kortyzonu, dlatego należy unikać jedzenia białego pieczywa, słodyczy, płatków śniadaniowych z dodatkiem cukru i innych produktów zawierających cukier. Węglowodany wolno uwalniające cukier równomiernie dostarczają energii. Naukowcy dokładnie zbadali, jaki wpływ na poziom glukozy we krwi, zasób energii i nastrój mają różne węglowodany. Najlepsze dla organizmu są węglowodany zawarte w owocach, produktach pełnoziarnistych, fasoli, soczewicy, orzechach i ziarnach - pełna lista artykułów spożywczych zalecanych w diecie antystresowej znajduje się w rozdziale 10. Niedawno przeprowadzone badania wykazały, że wbrew klasycznym zasadom łączenia pokarmów spożywanie węglowodanów z białkiem wspiera pracę nadnerczy przez zmniejszenie pobudzania kortyzonu. Jeśli jesteś zestresowany, jedz owoce z orzechami lub brązowy ryż z rybą. Orzechy, ziarna, fasola i soczewica zawierają zarówno węglowodany, jak i białko, dlatego mają działanie antystresowe.

Składnikami energotwórczymi są witamina B6 i cynk, które wspierają działanie insuliny, witamina PP i chrom, będące częścią czynnika tolerancji glukozy, obecnie dostępne jako związek zwany polinikotynianem chromu, oraz witaminy B,, B2, PP, Bv koenzym Q, witamina C, żelazo, miedź i magnez konieczne do wewnątrzkomórkowej przemiany glukozy w energię. Witamina Bp jest potrzebna do produkcji adrenaliny, a kwas pantotenowy (witamina B^) do tworzenia innego rodzaju hormonów nadnerczy, zwanych glikokortykostery-dami. Przewodnictwo nerwowo-mięśniowe - końcowy rezultat przemian składników odżywczych w energię - także wymaga większych ilości witaminy Bv choliny oraz pierwiastków wapnia i magnezu. Cholina jest również niezbędna do produkcji hormonów stresu. W skład hormonów stresu i neuroprze-kaźników wchodzą również aminokwasy - składniki budulcowe białka, na przykład metionina, której niedobór jest częsty. Insulina składa się z 51 aminokwasów i cynku. Adrenalina syntetyzowana jest z aminokwasu fenyloalani-ny lub tyrozyny.